Իրանի իշխանափոխության փորձը ձախողվեց

Իմ գնահատմամբ, Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի ռազմական գործողության նախնական նպատակը իշխանափոխությունն էր, սակայն այդ հաշվարկը չարդարացվեց։ Այս եզրակացության եկել եմ՝ վերլուծելով իրավիճակը։

Ի տարբերություն Լիբիայի և Սիրիայի իրավիճակների, Իրանի ընդդիմությունը համապատասխան ներուժ չունի ներքին բեկում մտցնելու համար։ Գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի մահը, այլ ոչ թե ապակայունացման, հասարակության համախմբման հանգեցրեց։ Այս համախմբումը, ինչպես նկատել եմ, տարածվեց նաև երկրի սահմաններից դուրս՝ Իրաքից մինչև Հնդկաստան։

Ռահբարի վերացումը զգալիորեն նեղացրել է փոխզիջման միջակայքը։ Ընդ որում, հետագա սրացումը, իմ կարծիքով, Վաշինգտոնի համար լուրջ տնտեսական և ներքաղաքական ռիսկեր է պարունակում։

Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը կարող է սահմանափակվել թիրախային հարվածներով՝ ակնկալելով Թեհրանին զիջումների հարկադրել։ Նա արդեն հասկացնում է, որ ԱՄՆ-ն կարող է դադարեցնել հարձակումը, եթե Իրանը ընդառաջ գնա, սակայն Թեհրանը մերժել է բանակցությունների առաջարկները։ Նախագահն ասում է, որ գործողությունը կարող է տևել մինչև չորս շաբաթ։ Բայց հիմնական հարցն այն է, թե ով ավելի երկար կդիմանա։ Ռազմատեխնիկական գերազանցությունը, անկասկած, ԱՄՆ-ի կողմն է, սակայն նրանց ռեսուրսներն անսահմանափակ չեն։ Սպառազինությունը թանկ արժե, իսկ պաշարների մի մասն արդեն գրեթե սպառվել է Ուկրաինային մատակարարումների ֆոնին։

Խոսելով ԱՄՆ առաջնորդի համար ներքաղաքական ռիսկերի մասին՝ պետք է նշեմ, որ Թրամփի վրա ճնշումն ուժեղանում է։ Խոսակցություններ են հնչում հնարավոր իմպիչմենտի գործընթացի մասին, իսկ մրցակիցները Դեմոկրատական կուսակցությունից ակտիվացնում են քաղաքական քննադատությունը։

Հիշեցնեմ, որ փետրվարի վերջին օրերին Ժնևում Օմանի միջնորդությամբ Վաշինգտոնի և Թեհրանի միջև բանակցություններին զուգահեռ ԱՄՆ-ն և Իսրայելը փետրվարի 28-ի առավոտյան հարվածներ են հասցրել Իրանին։ Սպանվել են երկրի գերագույն հոգևոր առաջնորդ այաթոլլա Ալի Խամենեին, Իրանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ Աբդուլռահիմ Մուսավին, պաշտպանության նախարար Ազիզ Նասիրզադեն, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) հրամանատար Մոհամմադ Պակպուրը և Պաշտպանության խորհրդի քարտուղար Ալի Շամխանին։ Երկրում 40-օրյա սուգ է հայտարարվել։ Իրանը պատասխան հրթիռային հարվածներ է հասցրել Իսրայելի տարածքին, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքում գտնվող ամերիկյան ռազմական օբյեկտներին։