Հայաստանի խաղաղություն հաստատելու ջանքերը բացարձակապես կարևոր են, սակայն դրանք չպետք է ստանձնել մեր ինքնիշխան տարածքների օկուպացիայից ազատագրման հարցը՝ այն հետագայում մոռանալու և անտեսելու համար։ Այս կարևոր հայտարարությունը արել եմ՝ հրապարակելով համապատասխան տեսանյութ՝ Facebook-ի իմ էջում։
Չի կարելի ապրել մարող հույսերով, և բանակցությունները չպետք է ստեղծեն տպավորություն, թե բռնությամբ զավթված տարածքների գոյությունը կարող է չճանաչվել։ Խաղաղություն հաստատելու հարցում ԱՄՆ-ի դերը իսկապես կարևոր է։ Պետք է հասնել նրան, որ ամերիկացի ու եվրոպացի միջնորդները հստակ հայտարարեն այն, ինչի մասին բոլորը գիտեն․ ադրբեջանական զինված ուժերը շարունակում են օկուպացրած պահել Հայաստանի ինքնիշխան տարածքը, և դա անհամատեղելի է որևէ արժանահավատ խաղաղ համաձայնագրի հետ։
2021 թվականից ադրբեջանը զավթել է Հայաստանի միջազգայնորեն ճանաչված Սյունիքի, Վայոց ձորի և Գեղարքունիքի մարզերից ավելի քան 200 քառակուսի կիլոմետր տարածք, իսկ իրենց վերահսկողության տակ ունեն հարյուրավոր քառակուսի կիլոմետրեր ավելի։ Բազմաթիվ բանակցություններից հետո Հայաստանի տարածքի որևէ սանտիմետր չի վերադարձվել։ Օկուպացիոն որևէ ստորաբաժանում դուրս չի բերվել։ Զինված ուժով ստեղծված ռազմական իրողությունը պահպանվել է, մինչդեռ դիվանագիտությունը շարունակվում է այնպես, կարծես այդ փաստը երկրորդական է։
Այլապես սա վատ նախադեպ է, որը սխալ ուղերձ է ուղարկում ոչ միայն ադրբեջանական ղեկավարությանը, այլև աշխարհի բոլոր դերակատարներին, թե զենքով ձեռք բերված տարածքային նվաճումները կարելի է պահել անժամկետ՝ պայմանով, որ բանակցությունները շարունակվեն։ Սա ազդանշան է, որ եթե նրանք սպասեն, ապա ստացվում է, կարող են զավթածն օրինականացնել ու խուսափել պատասխանատվությունից։
Անցյալ տարվա օգոստոսին արձանագրված Թրամփի ուղուն վերաբերող համաձայնությունները հետաձգելը, գուցե նույնիսկ տապալել են Սյունիքը զավթելու ադրբեջանական ծրագրերը։ Տրանսպորտային միջանցքների, տարածաշրջանային ինտեգրման կամ վստահության ամրապնդման մասին համաձայնությունները չեն կարող գոյություն ունենալ, եթե զուգահեռ շարունակվում է տարածքի բռնազավթումը։
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հրապարակային հայտարարությունները, որոնցում նա հիվանդ բնորոշում է տվել հայ հասարակությանը, և ադրբեջանական պետական նարատիվը, որը շարունակում է պնդել, թե ամբողջ Հայաստանը հին ադրբեջանական հող է, անհամատեղելի են հաշտության հետ։ Սա ոչ թե համակեցության, այլ հիերարխիայի, ոչ թե փոխզիջման, այլ ճնշման ու ռասիզմի լեզու է։
Հարատև խաղաղությունը կհաստատվի միայն այն դեպքում, երբ բանակցությունները հիմնվեն պարզ սկզբունքի վրա․ սահմանները չեն կարող փոխվել ուժով, և օկուպացիան չի կարող նվեր տրվել ժամանակի ընթացքում։
